بیمه کارگران ساختمانی چیست؟ همراه با قوانین مربوطه

بیمه کارگران ساختمانی
۴.۵
(۲)

نیروی کار انسانی در صنعت ساخت و ساز همواره نقش و سهم بسیار قابل توجه دارد ولی متاسفانه شاهد این موضوع بوده‌ایم که در بسیاری از مواقع حقوق پایینی داشته و از مزایای کار به طور کامل برخوردار نمی‌باشند. یکی از مواردی که می‌تواند کمک شایانی به این گروه کاری داشته باشد قانون بیمه کارگران ساختمانی می‌باشد. در این مطلب به توضیح کامل این بیمه می‌پردازیم.

تاریخچه قانون بیمه کارگران ساختمانی

قانون بیمه کارگران ساختمانی در حدود یک قرن است که از سال ۱۳۰۰ با تشکیل اتحادیه کارگران در سال ۱۳۱۱ به تصویب رسید. بر اساس ماده ۲۰ قانون متمم بودجه سال ۱۳۱۱ به کارگرانی که در حین اشتغال به امور ساختمانی دولتی دچار خسارت مالی ناشی از حوادث غیر قابل اجتناب و یا صدمات جانی منجر به از کار افتادگی موقت یا دائم یا فوت می‌شوند غرامت پرداخت می‌شد.

در فاصله سال‌های ۱۳۲۰ تا ۱۳۲۶ طرح قانون بیمه اجباری حوادث و بیماری‌های ناشی از کار کارگران ساختمانی به تصویب مجلس رسید و در همین فاصله یکبار هم اصلاح شد. در سال ۱۳۵۲ نیز قانون بیمه اجباری کارگران ساختمانی به تصویب رسید. بر اساس این قانون:

  1. کارگران شاغل در کارهای ساختمانی اعم از ایجاد یا توسعه و یا تجدید بنا صرفاً در مقابل حوادث ناشی از کار(حادثه‌ای که حین انجام کار و به سبب آن در محدوده کارگاه ساختمانی برای کارگر رخ دهد) بیمه می‌شدند.
  2. با توجه به ماده ۵ این قانون متقاضیان پروانه ساختمانی مکلف بودند که برای هر متر مربع مبلغ ۳۰ ریال و در مورد خانه‌هایی که سطح زیربنای آن ۱۵۰ متر یا کمتر بود برای هر متر مربع ۵ ریال به سازمان بیمه‌های اجتماعی پرداخت نمایند. صدور پروانه ساختمان از طرف شهرداری ها موکول به ارائه و تسلیم رسید وجوه مربوط بود.

 

بعد از انقلاب در سال ۱۳۷۹ قانون فوق اصلاح شد و قرار بر این شد که متقاضی پروانه ساخت تا ۱۰۰ متر مربع زیر بنا به ازای هر متر ۳ درصد و از ۱۰۰ متر بالاتر به ازای هر متر ۴ درصد حداقل مزد روزانه کارگر ساده شهری در زمان درخواست پروانه پرداخت کند.
در سال ۱۳۸۳ قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی تصویب و وزارت رفاه و تأمین اجتماعی تشکیل شد. در اینجا نیز تصمیم گرفته شد که طبق ماده ۵ در مواردی که انجام کارهای ساختمانی مستلزم اخذ پروانه است، مراجع ذی ربط مکلفند صدور پروانه را منوط به ارائه رسید پرداخت حق بیمه برای هر متر مربع سطح زیربنا معادل چهار درصد حداقل دستمزد ماهانه سال نمایند.
بعد از آن در سال ۱۳۸۷ به دلیل اعتراضات شدید، اجرای قانون مذکور متوقف شد. از سال ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۱ قانون یاد شده اجرا شد اما اعتراضات مجدد موجب ایجاد تغییراتی در این قانون در بودجه سال ۱۳۹۲ شد. در این سال پرداخت حق بیمه و ارائه اسناد در زمان صدور پروانه متوقف و سازمان امور مالیاتی کشور موظف شد از محل مالیات بر ارزش افزوده عوارض شهرداری‌ها و دهیاری‌ها ۲۰ درصد سهم کارفرما برای بیمه کارگران ساختمانی را پرداخت کند.
در سال ۱۳۹۳ موضوع پرداخت ۲۰ درصد سهم کارفرمایی بدین شکل اصلاح شده است: سازمان تأمین اجتماعی مکلف گردید که ۱۵ درصد مجموع عوارض صدور پروانه از مالک دریافت نماید و در صورت عدم تأمین منابع لازم این مبلغ با تصویب هیئت وزیران تا سقف مجموع عوارض تا ۲۰ درصد قابل افزایش است.
به گفته کارشناسان تغییر مقیاس تعیین حق بیمه از متر مربع به درصدی از عوارض از جمله اشتباهاتی بوده است که در این مورد رخ داده است. زیرا درصدی از عوارض تفسیر بردار است. و ممکن است ساخت و سازهایی با متراژ بالا عوارض کمی بپردازند و در نتیجه سهم بیمه کارگران نیز کاهش یابد. به همین خاطر سازمان تامین اجتماعی یکی از معترضان به این موضوع بوده است.


 

مخاطبان بیمه کارگران ساختمانی چه کسانی هستند؟

پوشش های بیمه کارگران ساختمانی

همه کارگران ساختمانی  که در کارهای ساختمانی  اعم از ایجاد یا توسعه ساختمان، تجدید بنا، تعمیرات اساسی و یا تخریب مربوط به ساختمان و ساخت و ساز های مجاز فعالیت دارند می‌توانند بر اساس این قانون با نام نویسی و اخذ کد ملی نزد سازمان تأمین اجتماعی بیمه شوند و از مزایا و پوشش‌های این بیمه نامه تا زمانی که حق بیمه آن‌ها پرداخت می‌شود، استفاده نمایند.
البته باید این نکته را فراموش نکنید که کارگران ساختمانی باید فعال باشند، کارت مهارت از سازمان فنی حرفه‌ای دریافت کرده باشند و در سازمان برای پرداخت حق بیمه نام نویسی کرده باشند. کارگران اتباع تابع قانون کار و تأمین اجتماعی هستند و علاوه بر سه شرط گفته شده باید مجوز اقامت و پروانه کار داشته باشند.
تبصره ـ کارگران شاغل در کارهای ساختمانی تا زمان تحت پوشش قرار گرفتن به موجب این قانون، کماکان از حیث خدمات مشمول قانون بیمه اجباری کارگران ساختمانی مصوب ١٣۵٢ و اصلاحات بعدی آن هستند و در صورت احراز شرایط از مزایای قانون یادشده برخوردار خواهند شد.


نکته مهم
اگر کارفرمایی هستید که می‌خواهید برای اتفاقاتی که ممکن است در محدوده کاری شما برای کارگران‌تان اتفاق افتاد و شما مقصر این ماجرا باشد پوشش بیمه‌ای داشته باشید، باید از بیمه مسئولیت کارفرما در قبال کارگران ساختمانی کمک بگیرید تا چنین خساراتی قابل جبران باشد. این بیمه نامه خسارات جانی از قبیل هزینه پزشکی، نقص عضو، دیه  و خسارات ناشی از فوت باشد با بیمه مسئولیت در قبال کارگران ساختمانی جبران می‌کند.


 

پوشش‌های بیمه کارگران ساختمانی

همه کارگرانی که تحت پوشش کارگران ساختمانی قرار داشته باشند از پوشش‌های زیر برخوردار می‌شوند:

  • حوادث کاری و بیماری ها
  • غرامت دستمزد
  • ازکارافتادگی
  • بازنشستگی
  • فوت

 

حق بیمه در سال ۹۸ چقدر است؟

  • کارگران ساختمانی در سه دسته زیر طبقه بندی می‌شوند:
    کارگران درجه یک (ماهر، استادکار)
  • درجه دو (نیمه ماهر، کمک استادکار)
  • درجه سه (عمومی)

دستمزد هر گروه با هم متفاوت می‌باشد

بر اساس گفته‌های مشاور معاونت بیمه تأمین اجتماعی در سال ۱۳۹۸: دستمزد کارگران ساختمانی را شورای عالی کار مشخص می‌کند که روزانه ۵۰ هزار تومان است و براین اساس کارگر درجه یک ۲ میلیون تومان، کارگر درجه دو یک میلیون ۹۷۰ هزار تومان و کارگر درجه سه یک میلیون ۸۰۰ هزار تومان ماهانه دستمزد دریافت می‌کند.

میزان حق بیمه نیز در صدی از دستمزد آنها می باشد. برای سال ۱۳۹۸ به میزان ۷ درصد از دستمزد این افراد کم می‌شود که حق بیمه کارگران درجه یک ۱۴۹ هزار تومان، کارگران درجه دو ۱۳۹ هزار تومان و کارگران درجه سه ۱۲۸ هزار تومان است.


بیمه تمام خطر پیمانکاران چیست؟


 

شرایط بازنشستگی بیمه کارگران ساختمانی

مخاطبان کارگران ساختمانی

کارگران ساختمانی با رسیدن به سن ۶۰ سالگی و با ۲۰ سال سابقه کار بازنشسته می‌شوند. همچنین این گروه کاری با داشتن ۳۵ سابقه پرداخت حق بیمه بدون شرط سنی می‌توانند بازنشسته شوند.

بر اساس ماده ۱۰ قانون بیمه‌های اجتماعی کارگران ساختمانی و دستور اداری شماره ۱۱۸۳۹/۹۳/۱۰۰۰ مورخ ۲۵/۱۱/۹۳ سازمان تامین اجتماعی، مشمولان این قانون درصورت دارا بودن یکی از شرایط زیر می‌توانند درخواست بازنشستگی نمایند:

  1. ‎‎‎داشتن حداقل سابقه مقرر در قانون تأمین اجتماعی و شصت سال تمام‌ سن‌.
  2. داشتن سی و پنج سال کامل سابقه پرداخت حق بیمه.

‎‎‎تبصره – میزان مستمری بازنشستگی طبق قانون تأمین اجتماعی تعیین می‌شود.

‎‎‎مستمری از کار افتادگی جزئی و کلی‌، نحوه محاسبه و میزان آن و تغییرات درجه ازکارافتادگی جزئی و کلی تابع مقررات قانون تأمین اجتماعی خواهد بود. همچنین پرداخت حق اولاد و حق مسکن از مزایایی که در زمان اشتغال به بیمه شده پرداخت می‌شود به آن‌ها تعلق نمی‌گیرد چراکه کارفرما ندارند.


بیمه گودبردای ساختمان چیست؟


 

قانون بیمه تامین اجتماعی کارگران ساختمانی

ماده ١

کارگران شاغل در کار های ساختمانی اعم از ایجاد یا توسعه ساختمان، تجدید بنا، تعمیرات اساسی و یا تخریب مربوط به ساختمان و به ترتیب مندرج در این قانون با نام نویسی و اخذ کد ملی نزد سازمان تأمین اجتماعی بیمه می‌شوند.

تبصره ـ کارگران شاغل در کارهای ساختمانی تا زمان تحت پوشش قرار گرفتن به موجب این قانون، کماکان از حیث خدمات مشمول قانون بیمه اجباری کارگران ساختمانی مصوب ١٣۵٢ و اصلاحات بعدی آن هستند و در صورت احراز شرایط از مزایای قانون یادشده برخوردار خواهند شد.

 

ماده ۲

کارگران شاغل در کارهای ساختمانی در موارد زیر از شمول این قانون خارج و کماکان تابع قانون تأمین اجتماعی مصوب ١٣۵۴ و اصلاحات بعدی آن هستند:

  • وزارتخانه ها،سازمان ها، مؤسسات و شرکت های دولتی و وابسته به دولت، مؤسسات عمومی غیردولتی، شهرداری ها،  بانک ها و مؤسسات عام المنفعه و نیز کارخانجات دارای پروانه بهره برداری اعم از این که انجام کار را به پیمانکار واگذار نمایند یا رأساً انجام دهند
  • در مورد آن دسته از کارهای ساختمانی مشمول این قانون که انجام آن‌ها از طریق انعقاد پیمان به پیمانکار واگذار می‌شود حق بیمه کارگران پیمانکار براساس ماده ٣٨ قانون تأمین اجتماعی وصول خواهد شد

 

ماده ٣

وزارت کار و امور اجتماعی (سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای) موظف است نسبت به فراخوان و آموزش کارگران شاغل در کارهای ساختمانی اقدام و کارت مهارت  فنی برای آن ها صادر نماید.

  • تبصره ١ :زمانبندی، شرایط و ترتیب صدور، تمدید، تعلیق کارت مهارت فنی و نحوه شناسایی کارگران شاغل در کارگاه های ساختمانی موضوع این ماده و اشتغال آن ها در طول دوره اعتبار کارت، طبق آیین ای خواھد بود که مشترکا های رفاه و تأمین اجتماعی، کار و امور اجتماعی، مسکن و نامه توسط وزارتخانه شهرسازی و کشور تهیه و به تصویب  هیات وزیران خواهد رسید
  • تبصره ٢ :کارگران شاغل دارای کارت  مهارت فنی معتبر از تاریخ نام نویسی در سازمان تأمین اجتماعی مبتنی بر کد ملی مشمول مقررات این قانون هستند و از تعهدات آن بهرمند خواهند شد.

 

ماده ۴

تعهدات موضوع این قانون شامل موارد زیر است که به بیمه شده در صورت احراز شرایط ارائه خواهد شد: الف ـ حوادث و بیماری ها ب ـ غرامت دستمزد ج ـ ازکارافتادگی د ـ بازنشستگی ھ ـ فوت تبصره : افراد خانواده بیمه شده جهت برخورداری از خدمات موضوع بند «الف» این ماده طبق ماده ۵٨ قانون تأمین اجتماعی و در مورد بازماندگان طبق مواد (٨١ (و (٨٢ ) قانون یادشده تعیین می‌گردند.

 

ماده ۵

در مواردی که انجام کارهای ساختمانی مستلزم اخذ پروانه میباشد، مراجع ذیربط مکلفند صدور پروانه را منوط به ارائه رسید پرداخت حق بیمه برای هر متر مربع سطح زیر بنا معادل۴ %حداقل دستمزد ماهانه سال درخواست پروانه به حسابی که سازمان تأمین اجتماعی اعلام خواهد کرد، نمایند

  • تبصره ١ :در صورتی که حوادث ناشی از کار منجر به مصدومیت، فوت یا ازکارافتادگی گردد ولی متقاضی با وجود الزام به گرفتن پروانه نسبت به اخذ آن اقدام ننموده باشد، سازمان تأمین اجتماعی علاوه بر حق بیمه موضوع این قانون جریمه‌ای به طور مقطوع معادل بیست و پنج درصد ٢۵ %اصل حق بیمه محاسبه و وصول خواهد کرد.
  • تبصره ٢ :مبالغی که موقع صدور پروانه طبق مقررات این ماده پرداخت می‌گردد، در محاسبه حق بیمه کارگران پیمانکار موضوع بند (٢ (ماده (٢ )این قانون محسوب خواهد گردید.

 

ماده ۶

حق بیمه  سهم بیمه شده معادل هفت درصد دستمزد ماهانه ای خواهد بود که طبق ماده (٣۵ ( قانون تأمین اجتماعی مصوب ١٣۵۴ برای کارگران تعیین می‌شود. تبصره : دولت مکلف است معادل سه درصد ٣ % مأخذ کسر حق بیمه موضوع این ماده به عنوان سهم مشارکت خود به سازمان تأمین اجتماعی پرداخت نماید، ھمچنین با توجه به تعداد افراد تحت پوشش،  همه ساله با اعلام سازمان تأمین اجتماعی سهم مشارکت خود را در بودجه کل کشور منظور و به سازمان تأمی ناجتماعی پرداخت نماید.

 

ماده ٧

بیمه شده مکلف است حق بیمه خود را به ترتیبی که سازمان تأمین‌اجتماعی تعیین می‌نماید پرداخت نماید. تبصره : در صورت عدم پرداخت حق بیمه موضوع این قانون، سازمان طبق اختیارات مندرج در قانون تأمین اجتماعی برای وصول حق بیمه اقدام خواهد نمود.

 

ماده ٨

نقل و انتقال سابقه پرداخت حق بیمه موضوع این قانون فی مابین صندوق های بیمه و بازنشستگی براساس قوانین مربوط انجام می‌شود.

 

ماده ٩

چگونگی استفاده از خدمات درمانی، مدت و شرایط و میزان غرامت دستمزد برای حوادث ناشی از کار، تعیین درصد ازکارفتادگی، چگونگی تشخیص حوادث ناشی و غیرناشی از کار، شرایط پرداخت غرامت نقص مقطوع و برقراری مستمری جزئی و کلی، نحوه محاسبه و میزان آن و تغییر درجه ازکارافتادگی جزئی و کلی تابع مقررات قانون تأمین اجتماعی خواهد بود.

 

ماده ١٠

مشمولان این قانون در صورت دارا بودن یکی از شرایط زیر میتوانند درخواست بازنشستگی نمایند: ١ -داشتن حداقل سابقه مقرر در قانون تأمین اجتماعی و شصت سال تمام سن ٢ -داشتن سی و پنج سال کامل سابقه پرداخت حق بیمه. تبصره : میزان مستمری بازنشستگی طبق قانون تأمین اجتماعی تعیین میشود. مستمری ازکارافتادگی جزئی و کلی، نحوه محاسبه و میزان آن و تغییرات درجه ازکارافتادگی جزئی و کلی تابع مقررات قانون تأمین اجتماعی خواهدبود.

 

ماده ١١

شرایط بیمه شده متوفی، بازماندگان واجد شرایط بیمه شده متوفی، نحوه برقراری مستمری بازماندگان و سهم مستمری هر یک از آنان طبق قانون تأمین اجتماعی خواهد بود.

 

ماده ١٢

ناشی از عدم رعایت مقررات حفاظت فنی در صورتی که ثابت شود وقوع حادثه ناشی از کار مستقیما کارفرما می‌باشد، سازمان تأمین اجتماعی طبق مقررات این قانون (ماده ۶۶ قانون تأمین اجتماعی و تبصره های آن) هزینه‌های مربوط را طبق ماده (۵٠ (قانون تأمین اجتماعی از کارفرما مطالبه و وصول خواهد نمود.

 

ماده ١٣

کلیه وزارتخانه ها، دستگاه‌ها، نهاد ها، شرکت‌ها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت، شهرداری ها و مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی و دستگاه‌هایی که شمول قانون بر آن ها مستلزم ذکر نام است و مراجع صدور پروانه ساختمان مکلف به همکاری با مجریان این قانون می‌باشند.

 

ماده ١۴

از تاریخ تصویب این قانون آن دسته از مواد قانون بیمه اجباری کارگران ساختمانی مصوب ١٣۵٢ و سایر قوانینی که با این قانون مغایر است لغو می‌گردد. قانون فوق مشتمل بر چهار  ماده و نه تبصره در جلسه علنی روز چهارشنبه مورخ نهم آبان ماه یک هزار و سیصد و هشتاد و شش مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ ١۶/٨/١٣٨۶ به تأیید شورای نگهبانی رسید.

به همین خاطر، بنابر گزارش مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، در سال های اخیر سازمان تأمین اجتماعی موفق به تأمین کامل منابع سهم کارفرمایی نشده و همواره با کسری از این محل روبه رو بوده است.
بر اساس آمار دفتر بیمه‌های اجتماعی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی (پاییز ۱۳۹۷) از میان ۱،۱۱۲،۳۹۹ نفری که برای برخورداری از بیمه کارگران ساختمانی نامنویسی کرده‌اند، ۷۹۰،۶۱۷ نفر فعال، ۶۸،۸۱۳ نفر غیرفعال، ۶،۴۹۳ نفر پذیرش شده و پرونده ۲۱۷،۴۱۰ نفر نیز مختومه شده است.
از میان کارگران ساختمانی فعال، حتی اگر همه کارگران را کارگر ساده (با ضریب ۱/۱ حداقل دستمزد) در نظر بگیریم، سهم کارفرمایی آنها برای ۶ ماهه نخست سال ۱۳۹۷، حدود ۱۱۶۰۰ میلیارد ریال خواهد بود که دریافتی سازمان تأمین اجتماعی بر اساس اعلام این سازمان حدود ۳۷۰۰ میلیارد ریال بوده است و بدین ترتیب بر اساس مفروضات مذکور، کسری از این محل، تنها برای ۶ ماهه نخست سال گذشته، معادل ۷۹۰۰ میلیارد ریال حاصل شده است که در گزارش یاد شده پیش بینی شده است که این کسری تا پایان سال به ۱۵۸۰۰ میلیارد ریال برسد.
کارشناسان معتقدند، از آنجا که کسری مذکور در ردیف مطالبات سازمان تأمین اجتماعی قرار نمی‌گیرد و با توجه به کسری انباشته سازمان برای موضوع قانون بیمه کارگران ساختمانی در سنوات گذشته، به نظر می‌رسد ادامه روند پوشش بیمه کارگران ساختمانی، با چالش جدی روبه رو شود.

امتیاز شما به این مطلب چند است؟

میانگین امتیاز ۴.۵ / ۵. تعداد رای ۲

خیلی متاسفیم که این مطلب رضایت شما رو جلب نکرد!

لطفا با نظر خودتون مارو در ارتقا این مطلب یاری کنید

تیم تولید محتوای بیمه تایم

آیا سوالی در رابطه با این مطلب دارید؟ کارشناسان بیمه تایم پاسخگوی شما خواهند بود